Rozrząd to jeden z najważniejszych elementów silnika, odpowiadający za precyzyjne zsynchronizowanie pracy zaworów i tłoków. Zaniedbanie jego wymiany może prowadzić do kosztownych awarii, a w skrajnych przypadkach – do całkowitego zniszczenia jednostki napędowej. Pytanie co ile kilometrów należy wymieniać rozrząd w samochodzie powraca regularnie wśród kierowców, a odpowiedź nie jest uniwersalna, ponieważ zależy od wielu czynników – od zaleceń producenta, poprzez sposób eksploatacji pojazdu, aż po warunki, w jakich samochód jest użytkowany.
Czym jest rozrząd i dlaczego jego wymiana jest tak istotna
Rozrząd to mechanizm odpowiedzialny za prawidłowe sterowanie dopływem mieszanki paliwowo-powietrznej do cylindrów oraz odprowadzaniem spalin. Składa się z szeregu elementów – najczęściej paska lub łańcucha rozrządu, rolek napinających, napinacza, a w niektórych konstrukcjach również pompy wody. W przypadku paska rozrządu stosuje się materiały odporne na rozciąganie i wysoką temperaturę, jednak z biegiem czasu ulegają one naturalnemu zużyciu.
Zaniedbanie wymiany rozrządu może doprowadzić do jego zerwania. W silnikach kolizyjnych oznacza to niemal natychmiastowe zderzenie tłoków z zaworami, co skutkuje poważnymi uszkodzeniami – wygięciem zaworów, uszkodzeniem tłoków, a czasem nawet pęknięciem głowicy. Koszty takiej naprawy mogą sięgać kilku, a nawet kilkunastu tysięcy złotych. Dlatego producenci precyzyjnie określają, co ile kilometrów lub lat należy wymieniać rozrząd, aby uniknąć tak ryzykownych sytuacji.
Zalecane interwały wymiany rozrządu według producentów
Interwały wymiany rozrządu są różne w zależności od modelu pojazdu, zastosowanego silnika i typu napędu rozrządu. Najczęściej spotykane zalecenia producentów mieszczą się w przedziale:
-
Pasek rozrządu: od 60 000 km do 150 000 km lub co 5–7 lat, w zależności od tego, co nastąpi wcześniej
-
Łańcuch rozrządu: w teorii element bezobsługowy, ale w praktyce zaleca się jego kontrolę co 200 000 km, szczególnie w przypadku niepokojących objawów takich jak hałas czy nierówna praca silnika
Warto podkreślić, że w trudnych warunkach eksploatacji – częste jazdy na krótkich dystansach, duże obciążenie, jazda w wysokich temperaturach lub w zapylonym środowisku – wymiana powinna być wykonywana częściej. Niektóre marki samochodowe podają odrębne wytyczne dla takich przypadków, skracając interwał nawet o 20–30%.
Objawy zużycia rozrządu, których nie można ignorować
Wielu kierowców bagatelizuje pierwsze sygnały świadczące o problemach z rozrządem, traktując je jako drobne niedogodności. Tymczasem wczesne wykrycie usterek może uchronić przed kosztowną awarią. Najczęściej spotykane objawy to:
-
charakterystyczny metaliczny hałas lub stukanie dochodzące z okolic silnika, szczególnie przy jego rozruchu lub na biegu jałowym
-
trudności w odpalaniu silnika, szczególnie w niskich temperaturach
-
nierówna praca silnika, odczuwalne wibracje lub spadek mocy
-
wycieki oleju w okolicy obudowy rozrządu, które mogą prowadzić do degradacji paska
-
zapalenie się kontrolki check engine, w połączeniu z błędami odczytanymi przez komputer diagnostyczny
W przypadku wystąpienia takich symptomów konieczna jest natychmiastowa wizyta w serwisie. Mechanik może wtedy ocenić stan paska, rolek i napinaczy, a także sprawdzić prawidłowe napięcie elementów. Wczesna interwencja pozwala uniknąć eskalacji problemu i potencjalnego zerwania rozrządu.
Konsekwencje zaniechania wymiany rozrządu
Odkładanie wymiany rozrządu w czasie to ryzyko, które może zakończyć się poważnymi stratami finansowymi. Zerwanie paska lub uszkodzenie łańcucha w silniku kolizyjnym prowadzi do natychmiastowego przerwania synchronizacji pracy zaworów i tłoków. W praktyce oznacza to zniszczenie wielu elementów jednostki napędowej, takich jak:
-
zawory, które ulegają wygięciu lub złamaniu
-
tłoki, często pękające lub z głębokimi wgnieceniami
-
prowadnice zaworowe oraz gniazda zaworowe w głowicy
Naprawa tak uszkodzonego silnika jest kosztowna i czasochłonna. W wielu przypadkach jej cena przekracza wartość starszego pojazdu, co zmusza właściciela do jego sprzedaży na części. W przypadku nowszych aut naprawa wiąże się z koniecznością wymiany wielu elementów na oryginalne, co dodatkowo podnosi koszt. Dlatego przestrzeganie zaleceń producenta w kwestii tego, co ile kilometrów należy wymieniać rozrząd w samochodzie, jest najprostszym i najtańszym sposobem na uniknięcie tak drastycznych skutków.
Artykuł powstał przy współpracy z Mba Car Service. Więcej informacji: mechanik Poznań.